Bạn vừa có bản demo đôi giày gắn cảm biến chạy ổn trên bàn làm việc. Bước tiếp theo là gia công giày dép với số lượng thật, và đây thường là chỗ nhiều team phần cứng phải dừng lại suy nghĩ. Chúng tôi gặp khá nhiều founder rơi đúng vào tình huống này: mạch chạy tốt, app chạy tốt, nhưng chưa ai biết đế giày sẽ được dán thế nào.
Ý tưởng đôi giày gắn cảm biến và trở ngại ở khâu sản xuất
Founder công nghệ thường mạnh về firmware, mạch và ứng dụng. Còn phần sản xuất giày thuộc một lĩnh vực khác, với khuôn, da, keo và dây chuyền riêng. Vì vậy nhiều dự án dừng ở giai đoạn prototype, rồi mới nhận ra chưa có xưởng nào sẵn sàng nhận làm.
Khoảng cách giữa bản demo và hàng loạt lớn hơn nhiều người nghĩ. Bản demo chỉ cần chạy được vài phút trước nhà đầu tư. Hàng loạt thì phải chịu được việc đi bộ cả ngày, mưa, mồ hôi và những lần giặt. Đó là hai bài toán khác nhau.
Giày dép đang trở thành lĩnh vực mới của wearable
Wearable là thiết bị đeo trên người, như đồng hồ hay vòng tay thông minh. Giày là một biến thể đáng chú ý vì bàn chân chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể. Nhờ vậy, cảm biến bước chân, đế đo áp lực hay dải đèn LED báo hiệu đều có ứng dụng thực tế.
Đế đo áp lực cho biết bạn đặt lực lên phần nào của bàn chân. Người chạy bộ và người phục hồi chấn thương thường cần dữ liệu này. Dải LED lại phù hợp với giày đi đêm hoặc giày trẻ em.
Đội phần cứng nên tìm hiểu thêm về chất liệu. Da, vải lưới, cao su và EVA (một loại xốp đế nhẹ) phản ứng với nhiệt, nước và lực uốn rất khác nhau. Nếu chọn sai chất liệu, cảm biến tốt đến mấy cũng có thể hỏng sau vài tuần.
Từ bản vẽ và firmware đến thông số kỹ thuật cho xưởng
Xưởng giày không đọc sơ đồ mạch. Họ đọc tech pack, tức bộ hồ sơ kỹ thuật mô tả đôi giày từ ngoài vào trong. Bạn cần chuyển ý tưởng điện tử sang ngôn ngữ mà xưởng hiểu.
Một tech pack tốt gồm bản vẽ các mặt, danh sách chất liệu, kích cỡ, màu sắc và cách ghép từng bộ phận. Với giày thông minh, bạn cần bổ sung thêm: vị trí đặt pin, mạch, dây dẫn và cổng sạc.
- Ghi rõ pin nằm ở đế hay gót, và khoảng hở tối thiểu quanh nó.
- Vẽ đường đi của dây, tránh các vị trí giày thường gập.
- Nêu mức chống nước mong muốn bằng ngôn ngữ đời thường, ví dụ đi mưa nhẹ hoặc giặt tay được.
Cách mô tả này giúp xưởng ước lượng độ khó ngay từ buổi trao đổi đầu tiên, thay vì phát hiện vấn đề giữa chừng.
Gia công giày dép: xưởng làm gì và bạn phải làm gì
Gia công nghĩa là bạn đưa thiết kế, còn xưởng đảm nhận phần sản xuất. Ranh giới trách nhiệm của mỗi bên cần được ghi rõ. Nếu không, hai bên sẽ hiểu khác nhau cho đến khi hàng đã chạy.
Thông thường, xưởng giày đảm nhiệm phát triển mẫu, cắt may, ráp đế và hoàn thiện. Phần điện tử, firmware và kiểm tra chức năng thường vẫn thuộc về phía bạn. Một số xưởng cho phép bạn cử người sang lắp mạch tại chỗ, số khác thì không.
Những điểm nên chốt bằng văn bản ngay từ đầu gồm: ai chịu trách nhiệm khi mạch hỏng trong lúc ráp, ai sở hữu khuôn đế, và mẫu được duyệt theo tiêu chí nào. Việc này tuy khô khan nhưng giúp giảm đáng kể tranh cãi về sau. Bạn có thể đối chiếu với kinh nghiệm chọn đội thực hiện trong bài chọn đội gia công theo mô hình onshore, offshore hay nearshore; dù nói về phần mềm, cách chia việc khá tương đồng.
Nếu bạn đang cân nhắc một đơn vị nhận gia công sản xuất giày, hãy hỏi họ đã từng làm sản phẩm có linh kiện điện tử hay chưa. Câu trả lời sẽ cho bạn biết họ có thể hỗ trợ đến mức nào.
Làm mẫu, thử nghiệm và vòng lặp sửa lỗi
Làm mẫu là bước tốn thời gian nhất, và bạn không nên kỳ vọng hoàn thiện ngay lần đầu. Với một đôi giày thông thường, thường cần vài vòng mẫu. Giày có cảm biến thường cần nhiều hơn, vì phải điều chỉnh cả phần cứng lẫn phom giày.
Mỗi vòng mẫu nên có mục tiêu riêng. Vòng đầu kiểm tra phom và độ vừa chân. Vòng sau kiểm tra vị trí đặt mạch. Vòng cuối mới thử độ bền tổng thể.
Bạn nên tự đặt ra vài bài thử đơn giản nhưng đủ nghiêm túc:
- Uốn mũi giày nhiều lần để xem dây dẫn và mối hàn có đứt không.
- Xịt nước hoặc ngâm vùng đặt mạch, rồi kiểm tra hoạt động sau khi khô.
- Cho đi bộ liên tục vài giờ để xem pin và mạch có nóng bất thường không.
Dự phòng thêm một vòng sửa mẫu trong kế hoạch sẽ giúp dự án chủ động hơn khi gặp vấn đề.
So sánh tự mở xưởng, mua sẵn và thuê gia công
Team nhỏ thường có ba hướng đi, mỗi hướng phù hợp với một giai đoạn khác nhau của dự án.
| Hướng đi | Phù hợp khi | Điểm cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Tự mở xưởng | Đơn hàng lớn, đều, đã có nhu cầu ổn định | Cần vốn đầu tư máy móc, nhân sự tay nghề và mặt bằng; rủi ro tồn kho cao |
| Mua giày có sẵn rồi gắn thêm mạch | Thử thị trường nhanh, số lượng rất ít | Khó kiểm soát thiết kế; khó đặt pin và mạch gọn gàng vào sản phẩm |
| Thuê gia công | Đã có thiết kế riêng, muốn bắt đầu với đơn vừa phải | Cần chọn đúng xưởng; phải chốt quy cách và quyền sở hữu khuôn bằng văn bản |
Tự mở xưởng chỉ hợp lý khi đơn hàng đủ lớn và ổn định. Với đa số startup, thuê gia công là hướng đi hợp lý hơn. Mua giày sẵn rồi gắn mạch nên dùng để thử ý tưởng, vì sản phẩm cuối thường khó đạt độ gọn đẹp.
Khi nào đơn hàng đủ để thuê gia công? Mỗi xưởng có mức đơn tối thiểu riêng, nên bạn cần hỏi trực tiếp. Nếu số lượng dự kiến thấp hơn mức đó, hãy cân nhắc gom đơn hoặc bắt đầu với một mẫu giày đơn giản hơn.
Nếu dự án còn có thêm áo thun hay đồng phục đi kèm bộ sản phẩm, bạn có thể tìm hiểu thêm về gia công quần áo để đồng bộ nhà cung cấp.
Cách đánh giá năng lực của một xưởng trước khi gửi mẫu
Đừng gửi mẫu cho xưởng chỉ vì họ báo giá thấp. Hãy dành một buổi trao đổi để hiểu cách họ làm việc.
Ba câu hỏi nên đặt ra đầu tiên là: đơn tối thiểu là bao nhiêu, thời gian từ duyệt mẫu đến giao hàng mất bao lâu, và họ kiểm soát chất lượng ra sao. Xưởng làm bài bản sẽ trả lời cụ thể và có quy trình kiểm tra đầu vào, đầu ra.
Cũng nên xin xem sản phẩm họ từng làm, kể cả những sản phẩm không liên quan đến dự án của bạn. Chất lượng đường may, độ đồng đều của đế và cách đóng gói cho bạn nhiều thông tin hơn bất kỳ lời giới thiệu nào.
Có vài dấu hiệu cần cân nhắc lại: xưởng né câu hỏi về quy cách, hứa giao hàng quá nhanh, hoặc không sẵn sàng ký thỏa thuận bảo mật. Với sản phẩm có công nghệ riêng, vấn đề bảo mật không thể bỏ qua.
Sai lầm thường gặp của founder phần cứng khi làm giày lần đầu
Sai lầm tốn kém nhất là đổi thiết kế sau khi đã chốt khuôn. Khuôn đế thường được làm riêng cho từng kích cỡ, và sửa lại đồng nghĩa với làm mới. Nên khóa thiết kế cơ khí trước, rồi mới tinh chỉnh phần mềm.
Sai lầm thứ hai là quên đóng gói và chứng nhận. Giày thông minh có chứa pin nên khâu vận chuyển và nhãn mác có yêu cầu riêng. Hỏi sớm sẽ tiết kiệm hơn nhiều so với phát hiện khi hàng đã sẵn sàng.
Ngoài ra, nhiều team còn nhập linh kiện nhỏ như cảm biến hay pin từ nhà cung cấp nước ngoài. Nếu bạn đang làm vậy, bài nhập hàng linh kiện công nghệ cho dev bán hàng tay trái có một số lưu ý hữu ích về tiến độ và thời gian hàng về.
Ngân sách và tiến độ: ước tính thế nào để không hụt vốn
Chúng tôi khuyên bạn lập ngân sách theo từng giai đoạn thay vì một con số tổng. Giai đoạn làm mẫu, giai đoạn thử nghiệm và đơn hàng đầu tiên có chi phí khác nhau. Cách này giúp bạn xác định thời điểm cần dừng lại để đánh giá.
Các khoản dễ bị bỏ sót gồm chi phí làm khuôn, vận chuyển mẫu qua lại, linh kiện hỏng trong lúc thử và đóng gói. Khoản dự phòng cho một vòng sửa mẫu nên được đưa vào ngay từ đầu.
Về hình thức hợp tác với đội kỹ thuật, bạn có thể tham khảo cách cân nhắc giữa giá cố định và tính theo thời gian trong bài fixed price hay time and material khi gia công. Nguyên tắc chia sẻ rủi ro giữa hai bên cũng áp dụng được cho gia công sản phẩm vật lý.
Câu hỏi thường gặp
Team chỉ có 3 người có thể làm giày thông minh không?
Có thể, miễn là chia việc rõ ràng. Một người phụ trách phần cứng, một người phụ trách firmware và app, một người làm việc với xưởng. Phần chuyên sâu về giày nên giao cho xưởng và nhà tư vấn.
Cần chuẩn bị gì trước khi liên hệ xưởng gia công?
Bạn cần có bản vẽ thiết kế, danh sách chất liệu mong muốn, mô tả vị trí pin và mạch, cùng số lượng dự kiến. Có thêm hình ảnh tham khảo sẽ giúp xưởng hiểu ý bạn nhanh hơn.
Đơn nhỏ có được nhận gia công không?
Tùy xưởng. Nhiều nơi có mức đơn tối thiểu, nhưng cũng có đơn vị nhận lô nhỏ để thử thị trường. Hãy hỏi trực tiếp và nói rõ đây là đơn thử nghiệm đầu tiên.
Nếu bạn muốn trao đổi cụ thể hơn về kế hoạch gia công, hãy ghé website của VMT Global và để lại thông tin, đội ngũ sẽ tư vấn theo đúng sản phẩm của bạn.